Sa tržišta Bosne i Hercegovine tokom prošle godine uklonjeno je ukupno 7.617 komada proizvoda koji nisu ispunjavali sigurnosne zahtjeve, a podaci Agencije za nadzor nad tržištem BiH pokazuju da je i ovaj put najveći broj takvih artikala bio kineskog porijekla.
Iz Agencije navode da su kod proizvoda označenih kao nesigurni, a sa ozbiljnim rizikom, najčešće identifikovani rizici od strujnog udara i požara, zatim rizik od tjelesnih povreda, povreda oka i oštećenja vida, gušenja, kao i hemijski rizici.
“U okviru aktivnosti proaktivnog nadzora nad tržištem realizovana je 121 inspekcijska kontrola, u okviru kojih je administrativno, vizuelno i laboratorijski kontrolisano 114 različitih modela proizvoda, od čega 62 modela nisu ispunjavala propisane sigurnosne zahtjeve. Kao rezultat navedenih aktivnosti, sa tržišta je povučeno 4.935 komada proizvoda, od čega je 3.863 komada uništeno. Privredni subjekti su, dobrovoljno ili po nalogu inspekcijskih organa, uskladili 2.281 komad sa propisanim sigurnosnim zahtjevima”, naveli su iz Agencije u svom godišnjem izvještaju.
Paralelno s tim, kroz reaktivni nadzor nad tržištem u 28 slučajeva utvrđeno je prisustvo proizvoda koji nisu bili u skladu s važećim propisima.
“Kao rezultat ovih aktivnosti, 426 komada je usklađeno sa propisanim sigurnosnim zahtjevima, izvršen je povrat 67 komada od potrošača, sa tržišta su povučena 2.682 komada nesigurnih proizvoda, od čega je uništen 581 komad”, ističu oni.
Najrizičnije grupe proizvoda
Prema zvaničnim podacima, među proizvodima sa ozbiljnim rizikom najzastupljenije su grupe električne opreme, igračaka, proizvoda za djecu, laserskih uređaja te lične zaštitne opreme.
“Analizom rezultata proaktivnog i reaktivnog nadzora nad tržištem iz 2025. godine, ustanovljeno je da najviše nesigurnih proizvoda sa ozbiljnim rizikom za potrošače vodi porijeklo iz Kine – 78 odsto. Ovi rezultati potvrđuju trend iz prethodnih godina, pri čemu je vidljivo da roba kineske proizvodnje čini značajan udio nesigurnih proizvoda”, navode oni.
Predsjednica Udruženja građana “ToPeeR” iz Doboja, Snežana Šešlija, upozorava da javnost nema dovoljno dostupnih i jasnih informacija o nesigurnim proizvodima.
“Agencija to objavljuje na veb-stranici, a rijetko ko to čita i nije transparentno. Čak i ono što se na samom graničnom prelazu, odnosno prilikom uvoza, utvrdi da nije ispravno i da je štetno po zdravlje, mi nemamo zakonski mehanizam na osnovu kojeg bismo javnost upoznavali s tim”, objašnjava ona.
Kako dodaje, određeni proizvodi formalno ispunjavaju uslove uvoza kroz dokumentaciju, ali ne prolaze uvijek dodatne kontrole, poput hemijske analize.
“Mislim da bi trebalo hitno da se promijeni Zakon o uvozu. Već smo suviše dobro naučeni da takvih proizvoda svake godine ima sve više i više”, kaže Šešlija za “Nezavisne novine”.
Prema njenim riječima, većina potrošača nema saznanja o tome koji proizvodi predstavljaju potencijalnu opasnost.
“Većina potrošača koji to kupe nije svjesna da je kupila proizvod koji može da našteti, pogotovo govorim o djeci. Mi čak kupujemo proizvode koji nisu prilagođeni našoj elektromreži, a da nismo upozoreni na to”, kaže ona dodajući da su potrošači u velikoj mjeri nezaštićeni od ovakvih proizvoda, jer ili kasno primijete da je takav proizvod ili uopšte ne primijete.
