U institucijama BiH u proteklom periodu uočena je sve češća pojava koja se odnosi na zloupotrebe u domenu penzionisanja zaposlenih. Na osnovu provedene revizije u institucijama BiH, državni revizori su konstatovali slučajeve odobravanja prava korištenja godišnjeg odmora za tekuću godini nakon sticanja uslova zaposlenih na penzionisanje.
Kako su naveli, u tim slučajevima je tek istekom posljednjeg dana godišnjeg odmora doneseno rješenje o prestanku radnog odnosa.
“Uglavnom se radi o slučajevima kada su zaposleni ispunili uslove za penzionisanje početkom godine. U ovakvim slučajevima je zaposlenima produžen radno pravni status, te na taj način nije ostvaren princip jednakog postupanja za sve zaposlene u institucijama BiH”, navodi se u izvještaju Ureda za reviziju institucija BiH o radu Ministarstva pravde BIH u 2025. godini.
Institucije su se, navode revizori, u navedenim slučajevima pozivale na mišljenje Ministarstva pravde BiH kojim upravlja ministar Davor Bunoza. Budući da važeći zakonski propisi Zakon o radu u institucijama i Zakon o državnoj službi u institucijama BiH ne prepoznaju okolnosti koje institucijama BiH ostavljaju mogućnost zadržavanja državnih službenika i zaposlenika u radnom odnosu nakon sticanja uslova za prestanak radnog odnosa.
“Stav Ministarstva pravde BiH naveden u predmetnom mišljenju doprinosi dodatnim nejasnoćama te stoga smatramo da je isti potrebno preispitati. Imajući u vidu da je godišnji odmor plaćeni period odsustva s rada koji zaposleni ostvaruje dok traje radni odnos, smatramo da se njegovo korištenje treba omogućiti dok traje radni odnos”, naveli su revizori.
Mišljenja su da bi eventualna primjena principa srazmjernosti, prema kojem bi se pravo na godišnji odmor u godini prestanka radnog odnosa utvrđivalo srazmjerno vremenu provedenom u radnom odnosu tokom te godine bila primjerena. Međutim, dodaju, važećim zakonskim propisima to nije jasno uređeno. Također, ističu, na ovaj način bi bio zadovoljen i princip jednakosti i nediskriminacije svih zaposlenih u institucijama BiH.
Također, revizori su konstatovali i postojanje različite prakse u postupanju institucija BiH, što ukazuje na potrebu njihovog dosljednog i ujednačenog tumačenja i primjene.
Naime, državnim službenicima i zaposlenicima koji nisu rukovodioci institucija u pravilu prestaje radni odnos ispunjavanjem zakonom propisanih uslova za penzionisanje, dok pojedini imenovani rukovodioci institucija, i pored ispunjavanja uslova za prestanak radnog odnosa, nastavljaju radni angažman jer ih organ nadležan za njihovo imenovanje nije blagovremeno razriješio.
“S druge strane, za izabrana lica, poslanike i delegate u Parlamentarnoj skupštini BiH,u pravilu, danom ispunjavanja uslova za penzionisanje, se prekida radni odnos, radi ostvarivanja prava po osnovu penzionisanja, te se isti ponovo uspostavlja. Ovakva praksa je konstatovana i kod savjetnika imenovanih lica s obzirom na to da je odredbama Zakona o državnoj službi u institucijama BiH propisano da se uslovi za imenovanje i penzionisanje ne odnose na savjetnike članova Parlamentarne skupštine, članova Predsjedništva, predsjedatelja Vijeća ministara BiH, ministara i zamjenika ministara, guvernera i viceguvernera Centralne banke”, navode revizori.
Upravni inspektorat je u skladu sa Zaključkom Predstavničkog doma Parlamentarne skupštine BiH od 1. 9. 2025. godine obavio posredni inspekcijski nadzor u 65 institucija iz svoje nadležnosti i dostavio podatke o zaposlenim koji su ispunili zakonske uslove za penzionisanje.
Prema prezentovanim podacima, od ukupnog broja institucija koje su dostavile informacije (63 institucije), u 13 institucija utvrđeno je da se u radnom odnosu nalaze osobe koje su ispunile zakonom propisane uslove za prestanak radnog odnosa. I to ukupno 22 osobe, uglavnom savjetnici i imenovane osobe.
