Zastupnici Evropskog parlamenta u utorak, 15. septembra, u Strasbourgu će raspravljati o sahrani pravosnažno osuđenog ratnog zločinca Ratka Mladića i veličanju ratnih zločinaca u Srbiji.
Tema je uvrštena u službeni program plenarnog zasjedanja Evropskog parlamenta, koje traje od 14. do 17. septembra, a rasprava je predviđena u terminu od 14:45 do 15 sati.
Sama činjenica da je pitanje sahrane Ratka Mladića dospjelo na dnevni red Evropskog parlamenta pokazuje da događaji u Srbiji više nisu tretirani isključivo kao unutrašnje političko pitanje, nego i kao problem koji se direktno dovodi u vezu s evropskim putem te zemlje.
Mladić je pravosnažno osuđen na doživotnu kaznu zatvora za genocid u Srebrenici, zločine protiv čovječnosti i ratne zločine. Način na koji je organiziran njegov posljednji ispraćaj, prisustvo visokih zvaničnika i poruke koje su pratile sahranu izazvali su brojne reakcije evropskih političara.
Dio zastupnika Evropskog parlamenta otvoreno je ukazao na odgovornost institucija i političkog establišmenta Srbije, ocjenjujući da veličanje osoba pravosnažno osuđenih za ratne zločine nije spojivo s vrijednostima na kojima počiva Evropska unija.
Među političkim grupacijama koje su reagirale nalazi se i Evropska pučka stranka, najveća politička grupacija u Evropskom parlamentu. Posebnu težinu tome daje činjenica da je Srpska napredna stranka pridružena članica evropske političke porodice EPP-a.
Reakcije se, međutim, nisu zadržale samo na političkim osudama.
Dio evropskih parlamentaraca zatražio je da se razmotre i konkretnije posljedice po Srbiju ukoliko se nastavi praksa veličanja ratnih zločinaca i relativiziranja pravosnažno utvrđenih činjenica o ratnim zločinima i genocidu.
Među zahtjevima koji su se pojavili jeste i mogućnost suspenzije pristupnog procesa Srbije prema Evropskoj uniji dok vlasti u Beogradu jasno i nedvosmisleno ne odbace glorifikaciju osoba osuđenih za ratne zločine i genocid.
Rasprava u Evropskom parlamentu sama po sebi, ipak, ne znači automatsko zaustavljanje pregovora Srbije s Evropskom unijom. O ključnim etapama procesa proširenja odlučuju države članice EU, dok Evropska komisija prati napredak država kandidata i daje preporuke.
Evropski parlament, s druge strane, ima značajnu političku ulogu u oblikovanju odnosa Evropske unije prema državama kandidatima, a njegova saglasnost potrebna je i u završnoj fazi eventualnog prijema nove članice.
Zbog toga će rasprava u Strasbourgu prije svega biti pokazatelj koliko su događaji povezani sa sahranom Ratka Mladića utjecali na političko raspoloženje unutar Evropske unije prema Srbiji.
Istovremeno, pred vlasti u Beogradu ponovo se postavlja pitanje koje već godinama prati evropski put Srbije – može li država koja teži članstvu u Evropskoj uniji istovremeno tolerirati ili institucionalno podržavati veličanje osoba pravosnažno osuđenih za najteže ratne zločine.
Odgovor na to pitanje mogao bi u narednom periodu imati sve konkretnije političke posljedice.
