Nova naučna istraživanja ukazuju na to da su uslovi za razvoj života u ranom Sunčevom sistemu mogli postojati mnogo bliže Zemlji nego što se ranije pretpostavljalo. Prema istraživanju koje je objavljeno u časopisu Science Advances, patuljasta planeta Ceres, smještena u asteroidnom pojasu između Marsa i Jupitera, nekada je imala ključne uslove koji su mogli omogućiti opstanak mikrobiološkog života.
Istraživanje, čije rezultate je predstavila NASA, potvrdilo je postojanje izvora hemijske energije na ovoj ledenoj planeti. Iako naučnici još nemaju dokaze da se život na Ceresu zaista razvio, rezultati pokazuju da su nekada postojali voda, organski molekuli i energija – tri važna elementa za potencijalni razvoj života.
Ceres je otkriven 1801. godine, a njegov prečnik iznosi oko 950 kilometara. Riječ je o jedinoj patuljastoj planeti u unutrašnjem dijelu Sunčevog sistema, čija je priroda postala mnogo zanimljivija nakon što je NASA-ina svemirska letjelica Dawn proučavala ovo nebesko tijelo od 2015. do 2018. godine.
Tokom misije uočene su svijetle površinske naslage soli, koje su ostale nakon što je slana voda iz unutrašnjosti dospjela na površinu i potom isparila. Podaci su također ukazali na postojanje nekadašnjeg podzemnog okeana slane vode, u kojem su pronađeni organski molekuli, odnosno jedinjenja na bazi ugljika koja predstavljaju osnovu hemije života.
Toplota iz unutrašnjosti mogla je osigurati energiju za život
Istraživački tim, predvođen Samom Courvilleom, doktorandom na Univerzitetu Arizona State, koristio je termalne i hemijske modele kako bi rekonstruisao procese koji su se odvijali u unutrašnjosti Ceresa tokom milijardi godina.
Prema rezultatima istraživanja, prije otprilike 2,5 do četiri milijarde godina radioaktivni raspad u stjenovitom jezgru ove patuljaste planete stvarao je dovoljno toplote da pokrene kretanje hidrotermalnih tečnosti kroz njenu unutrašnjost.
Riječ je o zagrijanoj vodi obogaćenoj rastvorenim gasovima i mineralima, koja je mogla dospijevati u podzemni okean i osiguravati hemijsku energiju potrebnu za određene oblike života.
Slični uslovi postoje i na Zemlji, posebno u blizini dubokomorskih hidrotermalnih izvora. U tim okruženjima mikroorganizmi mogu dobijati energiju iz hemijskih reakcija, bez potrebe za Sunčevom svjetlošću.
Upravo zbog toga naučnici smatraju da je Ceres zanimljiv kandidat u potrazi za tragovima nekadašnjeg života izvan Zemlje.
“Na Zemlji, kada se vrela voda iz dubine pomiješa s okeanskom vodom, rezultat je često obilje hrane za mikrobe – prava gozba hemijske energije”, objasnio je Courville, ističući da bi utvrđivanje nekadašnjeg dotoka hidrotermalnih tečnosti u okean Ceresa moglo imati veliki naučni značaj.
Danas je Ceres prehladan za život kakav poznajemo
Iako je nekada mogao pružati povoljne uslove za razvoj života, današnji Ceres znatno je drugačiji. Njegova unutrašnja toplota postepeno je nestajala, a površinske temperature spuštaju se do približno minus 63 stepena Celzijusa.
Naučnici smatraju da je preostala tečna voda danas ograničena na koncentrisane slane rastvore zarobljene ispod ledenog sloja. Zbog toga su izgledi za postojanje aktivnog života na ovoj patuljastoj planeti veoma mali, ali mogućnost da su tamo nekada postojali mikroorganizmi ostaje otvoreno naučno pitanje.
Za razliku od Jupiterovog mjeseca Evrope i Saturnovog Encelada, čiju unutrašnjost zagrijavaju i plimne sile njihovih matičnih planeta, Ceres nema takav izvor energije koji bi danas održavao intenzivnu geološku aktivnost.
Ipak, značaj istraživanja ne odnosi se samo na Ceres. Naučnici ukazuju na mogućnost da su i druga manja ledena tijela u Sunčevom sistemu nekada imala slične uslove. To bi značilo da su potencijalno nastanjiva okruženja u ranom Sunčevom sistemu mogla biti mnogo rasprostranjenija nego što se ranije mislilo.
Istraživanje ne predstavlja dokaz da je vanzemaljski život postojao na Ceresu, ali pokazuje da su se uslovi potrebni za njegov razvoj mogli pojaviti i na relativno malim, ledenim svjetovima u našem kosmičkom susjedstvu.
Upravo zato bi buduće svemirske misije mogle ponuditi odgovore na jedno od najvećih pitanja nauke – da li je Zemlja jedino mjesto u Sunčevom sistemu na kojem se život ikada pojavio?
