Visoko sudsko i tužilačko vijeće Bosne i Hercegovine (VSTV BiH) je osudilo postupanje političkih aktera i medija protiv sudije Općinskog suda u Zenici Dine Aličića nakon njegove odluke u predmetu vanredne uprave nad privrednim društvom “Nova željezara Zenica”.
Visoko sudsko i tužilačko vijeće Bosne i Hercegovine (VSTV BiH) poziva sve političke aktere i predstavnike medija koji povodom odluke Općinskog suda u Zenici, vode kampanju protiv sudije ovog suda Dine Aličića, na prestanak svojih aktivnosti kojima krše Ustav Bosne i Hercegovine, Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda (Evropska konvencija) i niz drugih akata kojima je direktno zabranjen svaki vid nedozvoljenog utjecaja na nezavisnost suda.
“Naime, nakon donošenja Rješenja (odluke) od strane Općinskog suda u Zenici 15. jula 2026. godine kojim je u predmetu vanredne uprave nad privrednim društvom ‘Nova Željezara Zenica’ d.o.o., odbijen prijedlog Vlade Federacije BiH za otvaranje postupka vanredne uprave, u javnom prostoru, putem pojedinih medijskih portala, pokrenuta je medijska kampanja usmjerena na profesionalnu i ličnu diskreditaciju sudije Aličića koja u konačnici vodi ka podrivanju povjerenja javnosti u cjelokupan pravosudni sistem u BiH”, navode iz VSTV-a.
S tim u vezi, VSTV BiH podsjeća da je navedena odluka donesena u okviru zakonskih ovlaštenja postupajućeg sudije na osnovu primjene pozitivnih propisa i ocjene dokaza i da je riječ o prvostepenoj odluci na koju može biti uložena žalba i koja može biti predmet ponovnog sudskog preispitivanja, te da politički napadi i pokušaji pritiska na sudiju pojedinca i korištenje pojedinih medija za isto, predstavljaju direktno kršenje temeljnih načela Ustava Bosne i Hercegovine i to: Načelo vladavine prava i podjele vlasti (Član I/2 Ustava BiH) i Pravo na pravično suđenje i nezavisan sud (Član II/3.e Ustava BiH).
Član I/2 Ustava BiH utvrđuje da je Bosna i Hercegovina (BiH) demokratska država koja funkcioniše na principu vladavine prava. Osnovni stub vladavine prava jeste trodioba vlasti i apsolutna nezavisnost sudske grane vlasti od zakonodavne, izvršne, ali i od svih vaninstitucionalnih pritisaka.
Član II/3.e Ustava BiH garantuje svim građanima i pravnim subjektima pravo na pravično saslušanje pred „nezavisnim i nepristrasnim sudom”. Nezavisnost suda ne odnosi se samo na odsustvo direktnih instrukcija, već podrazumijeva i zaštitu od spoljašnjeg utjecaja i pritiska javnosti.
Također se navedenim ponašenjem narušava i direktna primjena Evropske konvencije. Tako da u skladu sa članom 6. Evropske konvencije (Pravo na pravično suđenje), Evropski sud za ljudska prava u svojoj obimnoj praksi naglašava da pravosuđe mora biti zaštićeno od neosnovanih i destruktivnih napada u medijima. Činjenica je da mediji imaju slobodu izvještavanja u skladu sa članom 10. Evropske konvencije, ali ta sloboda nije neograničena i ona prestaje tamo gdje počinje ugrožavanje autoriteta i nepristrasnosti sudstva u skladu sa stavom 2. navedenog člana.
Nadalje, aktivnostima pojedinih političara koji putem medija, sudiji ‘stavljaju na teret’ socijalne i ekonomske posljedice, predstavlja klasičan oblik nedozvoljenog utjecaja na funkcionalnu nezavisnost suda što je u direktnoj suprotnosti sa ključnim dokumentima Evropske unije i Vijeća Evrope.
Tako se u Preporuci CM/Rec(2010)12 Odbora ministara Vijeća Evrope izričito navodi da sudije ne smiju biti izložene ličnim napadima, zastrašivanju ili medijskim kampanjama usmjerenim na podrivanje povjerenja javnosti u pravosuđe zbog odluka koje donose u okviru svojih zakonskih ovlaštenja.
Mišljenjem Konsultativnog vijeća evropskih sudija (CCJE br. 1 i br. 18) podvučena je jasna granica između legitimne stručne kritike sudskih odluka i nedozvoljenog medijskog pritiska i personaliziranih napada na sudije koji narušavaju njihov lični i profesionalni integritet.
Konačno, ovakvim ponašanjem političkih i medijskih aktera došlo je i do povrede profesionalnog ugleda i psihičkog integriteta nosioca pravosudne funkcije te može izazvati ugrožavanje njegovog porodičnog života i sigurnosti porodice koji su zaštićeni u skladu sa članom 8. Evropske konvencije.
Zbog svega navedenog, VSTV BiH ima obavezu da pozove sve političke aktere i predstavnike medija koji vode kampanje protiv sudije Općinskog suda u Zenici da odmah prestanu sa svojim aktivnostima koje su, kako je navedeno, u direktnoj suprotnosti sa Ustavom Bosne i Hercegovine i relevantnim evropskim aktima i praksama koji se tiču zaštite ljudskih prava i osnovnih sloboda.
