Bosna i Hercegovina danas obilježava 9. maj – datum koji u sebi objedinjuje nekoliko važnih historijskih i simboličnih događaja. Osim Dana pobjede nad fašizmom i Dana Evrope, u Bosni i Hercegovini se ovaj datum obilježava i kao Dan Zlatnih ljiljana, posvećen nosiocima najvećeg ratnog priznanja Armije Republike Bosne i Hercegovine.
Dan Zlatnih ljiljana posvećen je borcima koji su tokom rata pokazali izuzetnu hrabrost, požrtvovanost i doprinos u odbrani Bosne i Hercegovine. Priznanje “Zlatni ljiljan” predstavljalo je najviše vojno odlikovanje Armije RBiH, a dodjeljivano je pripadnicima koji su se istakli u najtežim ratnim okolnostima.
Prema dostupnim podacima, ovo priznanje dodijeljeno je za više od 1.700 pripadnika Armije Republike Bosne i Hercegovine, a mnogi od njih odlikovani su posthumno.
Širom Bosne i Hercegovine danas se organizuju polaganja cvijeća, odavanja počasti, memorijalni skupovi i okupljanja bivših saboraca, porodica poginulih boraca i građana koji čuvaju sjećanje na ratni period i odbranu države.
Istovremeno, 9. maj se širom Evrope obilježava i kao Dan pobjede nad fašizmom, u znak sjećanja na 1945. godinu i završetak Drugog svjetskog rata u Evropi. Ovaj datum simbolizira kraj nacizma i fašizma, ali i podsjetnik na milionske žrtve jednog od najkrvavijih sukoba u historiji čovječanstva.
Pet godina nakon završetka rata, 9. maja 1950. godine predstavljena je Šumanova deklaracija, koja je postavila temelje današnje Evropske unije. Zbog toga se 9. maj obilježava i kao Dan Evrope, simbol evropskog zajedništva, mira i saradnje među državama.
U Bosni i Hercegovini ovaj datum zbog toga ima dodatnu težinu – jer povezuje antifašističku borbu iz Drugog svjetskog rata, odbranu države tokom agresije devedesetih godina i savremene evropske vrijednosti kojima BiH formalno teži.
Poruke koje se danas šalju iz brojnih bh. gradova uglavnom su iste – da se žrtva branilaca države ne smije zaboraviti, ali i da mir, sloboda i demokratija nisu trajno zagarantovane vrijednosti.
U vremenu novih političkih podjela, ratova i rastućeg ekstremizma širom Evrope, obilježavanje 9. maja ponovo podsjeća koliko su antifašizam, sloboda i očuvanje mira važni za budućnost društva.
Premijer Zeničko-dobojskog kantona Nezir Pivić i predsjedavajući Skupštine Ćazim Huskić uputili su čestitku građanima povodom 9. maja – Dana pobjede nad fašizmom, Dana Evrope i Dana Zlatnih ljiljana.
– Obilježavajući 9. maj prisjećamo se svih onih koji su dali svoje živote za slobodu, ali i potvrđujemo našu opredijeljenost vrijednostima antifašizma, međusobnog uvažavanja i evropske perspektive Bosne i Hercegovine. Samo društvo zasnovano na pravdi, solidarnosti i odgovornosti može graditi sigurnu i prosperitetnu budućnost za sve građane – poručili su premijer Pivić i predsjedavajući Huskić.
U čestitki se navodi da se 9. maj obilježava i kao Dan logoraša Bosne i Hercegovine, te je odata počast svim logorašima i žrtvama torture, uz poruku da je njegovanje kulture sjećanja važan preduslov izgradnje društva mira, pravde i međusobnog poštovanja.
– Naša je trajna obaveza da čuvamo istinu o prošlosti, njegujemo tekovine antifašizma i nastavimo graditi društvo jednakih mogućnosti, evropskih vrijednosti i međusobnog poštovanja – navodi se u čestitki.
